Arizona Dream (1993) heb ik in 1999 voor het laatst gezien. Op aanraden van een studiegenoot huurde ik hem bij de Cultvideotheek. Omdat je toen een flink huurbedrag per dag moest betalen, heb ik de film via twee videorecorders van de UvA direct gekopieerd. Vervolgens heb ik hem in enkele maanden meerdere keren bekeken. Ik raakte maar niet uitgekeken.
Zoals meer films van Emir Kusturica is ook Arizona Dream als een kermis: muziek, opvallende figuren, en veel, al dan niet samenhangende, gebeurtenissen (denk aan Tarkovski en Bunuel). Ik houd niet van kermissen. Arizona Dream, echter, is een prettige kermis. Misschien wel omdat die niet per se wil vermaken; getuige bijvoorbeeld de heftige climax.
De film is een ongelooflijke en bijna onmogelijke mix van magisch-realisme, surrealisme, slapstick, spanning, drama, humor, tragiek en wat erotiek. Bij het uitzoeken van een fragment voor deze voor jou opgerichte website, werd me dat weer duidelijk. Ieder fragment uit de film vertegenwoordigt een ander genre en kan onmogelijk de hele film vertegenwoordigen.
Arizona Dream is een mooie film, met veel symboliek en veel dromen. Alle personages hebben gemeen dat ze een droom hebben. Dit bindt ze, maar hierdoor lijken ze ook enigszins langs elkaar heen te bewegen. De dromen hebben alle betrekking op de overstap, een reis, naar een andere fase: volwassenwording, reïncarnatie, roem. Ook in deze film gaat het dus om de drie belangrijkste zaken in het leven: het (nood)lot, de liefde en de dood.
En dan de acteurs. Lili Taylor lijkt geboren voor zwaarmoedige en getormenteerde karakters; Vincent Gallo heeft een fantastische bijrol, en speelt continu een acteur. Zijn optreden in de bioscoop als Robert DeNiro (in Raging Bull) is geweldig, maar zijn optreden bij een talentenjacht als Cary Grant in de ‘crop duster’ scene in North by Northwest is hilarisch.
De hoofdrol is voor Johnny Depp. Hij staat bekend om zijn voorkeur voor rollen als dromers of outcasts, en ook in deze film gaat hem dat goed af. Jerry Lewis en Faye Dunaway doen ook mee. Dunaway is een behaagzieke vamp en stiefmoeder; Lewis een bezorgde oom en Cadillac-verkoper. (Waarom is Lewis als drama-acteur veel beter te pruimen dan als komiek? Zie ook bijvoorbeeld ook King of Comedy.) Hoe dan ook, zij dromen ook.
De mate van intertekstualiteit in Arizona Dream is niet gering. Behalve de verwijzingen naar andere films, is Arizona Dream uiteraard ook een verwijzing naar de American dream, en daarmee naar Amerika zelf. Of in ieder geval naar het beeld dat mensen (en dan met name wij, Europese bezoekers) ervan hebben gekregen door film.
Toen ik op mijn twaalfde voor het eerst in Amerika was, had ik het gevoel zelf in een film beland te zijn. Toen wist ik: film is het uitgangspunt, de norm, geworden; de werkelijkheid lijkt op film, niet andersom. Daarmee is Amerika tot een droomland verworden. (Of beter: heeft het die status behouden want honderdduizenden Europeanen wisten dit een eeuw terug al.)
Ik vermoed dat mijn liefde voor het land grotendeels voortkomt uit mijn liefde voor film. Jij bent er onlangs lange tijd geweest en hebt alle hoeken van het land gezien. Volgens mij heeft Amerika jou ook ingepakt. De inrichting, de bebouwing, de natuur, de mensen in Amerika zijn zo ongelooflijk filmgeniek. Hoewel ik me realiseer dat dit ook weer die omgekeerde werking kan zijn.
Ten slotte een citaat van Vincent Gallo: “I’m so in love with the United States. Not as a patriot. I’m in love with America like it’s my first girlfriend. The geography, the people, the smell, the touch, the taste, the gas stations. I’m madly in love with America. Madly in love.”
